fbpx

Contact

Neem contact met ons op.

Openingstijden app

Maandag tot en met donderdag: 8:30 tot 22:00 uur
Vrijdag: 8:30 tot 16:00 uur
Zaterdag: 10:00 tot 16:00 uur
Zondag: 10:00 tot 22:00 uur

Bezoekadres

Lopendediep 5
9712 NV
Groningen

KvK: 66929237
BTW: NL8567.56.623.B01
IBAN: NL93 ABNA 0483 1544 31

Heterozygoot en homozygoot

Deze termen komen uit de genetica en veel leerlingen hikken er een beetje tegenaan wat het nou eigenlijk betekent.

Met een klein beetje kennis van het Grieks wordt het gelukkig al veel makkelijker.

heterozygoot en homozygoot
Hetero betekent “verschillend”, homo betekent “gelijk” en zygoot betekent “samengevoegd”. Kortom wanneer een dier heterozygoot is voor een eigenschap zijn er twee verschillende eigenschappen samengevoegd en wanneer een dier homozygoot is voor een eigenschap zijn er twee dezelfde eigenschappen samengevoegd. Die eigenschappen komen natuurlijk van beide ouders en worden samengevoegd tijdens de bevruchting.

Mensen zijn diploïd (tweevormig), net als de meeste dieren en planten. Kortom we hebben twee versies van elk chromosoom, eentje hebben we van onze moeders gekregen, eentje van onze vaders. Daar worden haploïde gameten (geslachtscellen met maar één chromosoom) van gemaakt en wanneer je twee geslachtscellen weer bij elkaar voegt krijg je een weer een diploïde cel die je een zygoot noemt. Die zygoot wordt uiteindelijk een embryo en daarna een baby.

fenotype en genotype
Deze twee begrippen komen er natuurlijk ook weer bij kijken. Je kunt hier meer over lezen in het artikeltje over fenotype en genotype. Hier bespreken we het in het kort. Wanneer een organisme heterozygoot is dan zie je alleen de dominante eigenschap terug in het fenotype. Wanneer een organisme homozygoot is zijn allebei de chromosomen hetzelfde, dus komt het genotype sowieso tot uiting in het fenotype, of het nou dominant of recessief is.

Een groot gedeelte van onze kennis over het genotype (en dus ook of iets heterozygoot of homozygoot is) komt van onderzoek van een 19e eeuwse Oostenrijkse monnik die Gregor Mendelheette. Hij deed experimenten met de erwten in zijn moestuin. Ongeveer 30 jaar later schreef de Amerikaanse Reginald Punnet hier een boek over, waarmee de basis voor de genetica werd gelegd. Hij kwam met het Punnet-vierkant, ook wel de kruisingstabel genoemd. Daarmee kun je de genen van een organisme bestuderen, zonder ook maar iets te weten over DNA.
Phenotypic Ratios
Leesvragen

  1. Kan een haploïde cel ook heterozygoot zijn?
  2. Komt een eigenschap altijd tot uiting als het organisme homozygoot is voor die eigenschap?

Toepassingsvraag

Biologiedocenten houden van strikvragen met het X-chromosoom en het Y-chromosoom. Iemand met de combinatie XX is genetisch een vrouw en iemand met XY is genetisch een man. Het Y-chromosoom is in zekere zin “kapot” en heeft geen werkende genen erop zitten.

Leg uit waarom een vrouw wel “heterozygoot” kan zijn voor een gen op het X-chromosoom en een man niet.


Belinda

 

 

 

Deze uitleg is geschreven door Belinda.

Heb je vragen over dit onderwerp?

Stel je vraag via de app

Chat
Chat

Hulp nodig met je huiswerk?

Loop je tegen een lastige berekening aan of ben je even kwijt of je ‘word’ met een d of een dt schrijft? Meld je nu aan en stuur Mr. Chadd een bericht!

icon-external-link cancel close check cog graduate navigatedown icon-info icon-phone icon-mail icon-chat icon-facebook icon-instagram icon-twitter icon-youtube icon-play icon-eye whatsapp