fbpx

Contact

Neem contact met ons op.

Openingstijden app

Maandag tot en met donderdag: 8:30 tot 22:00 uur
Vrijdag: 8:30 tot 16:00 uur
Zaterdag: 10:00 tot 16:00 uur
Zondag: 10:00 tot 22:00 uur

Bezoekadres

Lopendediep 5
9712 NV
Groningen

KvK: 66929237
BTW: NL8567.56.623.B01
IBAN: NL93 ABNA 0483 1544 31

Wat zijn het gerundium en het gerundivum precies?

Hoe moet ik deze vormen vertalen?

Je kent vast de infinitivus al! Het gerundi(v)um is nog een manier om de infinitivus te gebruiken. Kijk maar eens naar de volgende voorbeeldzinnen:

  1. Ik ga straks bowlen met de klas.
  2. Ik vind bowlen enorm leuk.
  3. Ik krijg altijd pijn in mijn vingers door het bowlen.

wat zijn het gerundium en het gerundivum
Zin 1 is een zin waarin de infinitivus wordt gebruikt zoals je gewend bent. In zin 2 wordt ‘bowlen’ echter zelfstandig gebruikt! Het is hier een lijdend voorwerp bij ‘ik vind … leuk’. Bij zin 3 is het nog ingewikkelder: daar wordt de infinitivus gecombineerd met het voorzetsel door!
Er zijn twee vormen van dit gebruik van de infinitivus, namelijk het gerundium en het gerundivum. In dit artikel lees je hoe je deze vormen tegenkomt in het Latijn. Daarna kun je ze in jouw teksten ook vertalen!

Gerundium
Het gerundium is het zelfstandige gebruik van de infinitivus. Het rijtje gaat als volgt:

nom vocare het roepen
gen vocandi van het roepen
dat vocando voor / tot het roepen
acc vocare het roepen
abl vocando door het / door te roepen

Er zijn nog drie dingen waar je op moet letten. Dan weet je alles over het gerundium!

  1. Ten eerste zie je dat het gerundium alleen maar voorkomt in het onzijdig enkelvoud. Daarom is de nominativusvorm gelijk aan de accusativusvorm. Hier is wel een uitzondering op! Er is een extra gerundiumvorm in de accusativus, namelijk de volgende:
    ad vocandum → om te roepen
  2. Ten tweede merk je op dat het vormen van het gerundium gebeurt met de volgende formule: Stam + nd + uitgang bijvoeglijk naamwoord Bij werkwoorden van de i-stammen en mk-stammen (3e t/m 5e conjugatie) komt er nog een extra bindvocaal (de letter e) tussen nd en de uitgang! Dit werkt zo: vincere → vinc + e + nd + i → vincendi
  3. Tenslotte moet je weten dat als er bij het gerundium nog een lijdend voorwerp staat, je dit lijdend voorwerp ook mag vertalen met behulp van het woord ‘van’. Kijk maar: Libros legere amo. → Ik houd van het boeken lezen. → Ik houd van het lezen van boeken.

Gerundivum
Het gerundivum is het bijvoeglijke gebruik van een infinitivus. Deze heeft dus een vervoeging net zoals het bijvoeglijke naamwoord (zoals bonus)! De formule hiervoor is de volgende:
Stam + (bindvocaal) + nd + uitgang

De vervoeging werkt dus net zoals bij het gerundium. Let op dat in het gerundivum de nominativi en accusativi niet simpelweg als infinitivus opgeschreven worden, maar dat ze wél met deze formule vervoegd worden!

Letterlijk kunt je het gerundivum zo vertalen:
Vocandus → geroepen moetende worden / roepenswaardig
Het gerundivum komt op een aantal manieren voor. Laten we ze bij langs gaan!

Gerundium als bijvoeglijk naamwoord
In de zin “Vocandus est” is het gerundivum als bijvoeglijk naamwoord gebruikt. Dit kun je zo vertalen:
Hij is geroepen → moetende worden → Hij moet geroepen worden → Hij is roepenswaardig

Als er ook staat door wie of wat de persoon geroepen moet worden, dan staat dat niet in de ablativus, maar in de dativus! Dat heet de dativus auctoris.
Net zoals een bijvoeglijk naamwoord kun je het ook zelfstandig opschrijven.

Bona → de goede dingen
Agenda → de dingen die gedaan moeten worden

Dominant gerundivum
Dit gerundivum komt voor in de genitivus, dativus en ablativus. Ook staat hij soms in de accusativus, maar dan staat er altijd ad bij! Bij de genitivus, de dativus en bij ad + accusativus vertaal je het gerundivum met ‘om te …’. Soms wordt het woord de + ablativus gebruikt. Dan vertaal je het gerundivum ook met ‘om te …’. Verder vertaal je bij de ablativus het gerundivum met ‘door te …’. Hier zijn een paar voorbeelden:

Ad linguam discendam condoceo → Ik oefen om de taal te leren
Apta linguae latinae docendo est → Zij is geschikt om de Latijnse taal te doceren
De exercitatione agenda disco → Ik leer door de oefening te maken

Ezelsbruggetje
Je kunt het gerundium en gerundivum uit elkaar houden met het volgende ezelsbruggetje:
BijVoeglijk = GerundiVum




 

 

 

Deze uitleg is geschreven door Maurice.

Heb je vragen over dit onderwerp?

Stel je vraag

Chat
Chat

Hulp nodig met je huiswerk?

Loop je tegen een lastige berekening aan of ben je even kwijt of je ‘word’ met een d of een dt schrijft? Meld je nu aan en stuur Mr. Chadd een bericht!

icon-external-link cancel close check cog graduate navigatedown icon-info icon-phone icon-mail icon-chat icon-facebook icon-instagram icon-twitter icon-youtube icon-play icon-eye whatsapp