fbpx

Contact

Neem contact met ons op.

Openingstijden app

Maandag tot en met donderdag: 8:30 tot 22:00 uur
Vrijdag: 8:30 tot 16:00 uur
Zaterdag: 10:00 tot 16:00 uur
Zondag: 10:00 tot 22:00 uur

Bezoekadres

Lopendediep 5
9712 NV
Groningen

KvK: 66929237
BTW: NL8567.56.623.B01
IBAN: NL93 ABNA 0483 1544 31

Wat is de ablativus absolutus?

Hoe werkt hij en hoe moet ik hem vertalen?

Wat is de ablativus absolutus
Soms kom je in het Latijn een ablativus absolutus (afgekort ablabs) tegen. Dat is een groep van twee woorden, een naamwoord en een participium, die allebei in de ablativus staan. Als je zo’n groep tegenkomt en je kunt niet verklaren waar de ablativus vandaan komt (bijvoorbeeld door een voorzetsel waarna de ablativus volgt, zoals cum), dan moet er een belletje gaan rinkelen – dat is waarschijnlijk een ablabs! Kijk maar naar het volgende voorbeeld:

“Discipulo asportante linguam scire incipit.”
Wat is de ablativus absolutus
In deze zin is het niet direct duidelijk wat de rol is van de ablativus in discipule asportante, toch? We zien ook dat het een naamwoord (discipulo) en een participium (asportante) is. Nu zien we dat het een ablativus absolutus is. Nu moeten we alleen nog weten hoe je het vertaalt.

Hoe vertaal je de ablativus absolutus?

Hier is een stappenplan om de ablabs te vertalen:

  1. Open een nieuwe bijzin met toen/terwijl/nadat/hoewel/omdat
  2. Het participium wordt de persoonsvorm van de bijzin
  3. Het naamwoord wordt het onderwerp van de bijzin
  4. Zet het achter elkaar zodat er een logische bijzin ontstaat
  5. Plak deze voor of achter de hoofdzin – en je bent klaar!

Let op: als het participium een PPA is, vertaal het dan gelijktijdig. Als het participium een PPP is, vertaal het dan voortijdig. Wil je graag je kennis over participia opfrissen? Klik dan hier om naar de pagina over participia te springen!

Zo werkt de app!

Laten we kijken naar onze voorbeeldzin!
“Discipulo asportante linguam scire incipit.”

We weten nu dat discipule asportante de ablabs is. We vertalen daarom eerst de hoofdzin, namelijk linguam scire incipit. Dit betekent “hij begint de taal te begrijpen”. Nu kunnen we het stappenplan volgen!

  1. We moeten een bijzin openen. Laten we het woord omdat gebruiken.
  2. Asportante komt van asportare. Dat betekent oefenen. Dit wordt de persoonsvorm van de zin.
  3. Discipulo is het naamwoord en wordt dus het onderwerp van de bijzin. Het betekent leerling.
  4. Laten we alles achter elkaar zetten in de vorm “omdat [onderwerp] [persoonsvorm], …”. We krijgen dan dit: “Omdat de leerling oefent, …”
  5. We voegen het nu samen met de hoofdzin. We krijgen dan de volgende zin: “Omdat de leerling oefent, begint hij de taal te begrijpen.”

We hebben de ablabs nu goed vertaald! Ook hebben we het participium gelijktijdig vertaald. Dat moet omdat asportante een PPA is. Je had ook een ander woord mogen gebruiken in stap 1, zoals terwijl. In dit geval is omdat een fijne vertaling omdat het oefenen een oorzaak kan zijn van het begrijpen van de taal!

Hier is nog een voorbeeld om te laten zien hoe je een ablabs letterlijk kunt vertalen.

“Magistro narrante, scribo in tabula mea”

Letterlijk vertaald betekent dit: “met de vertellende meester, schrijf ik op mijn blad”. Hiervan kun je het volgende maken: “terwijl de meester vertelt, schrijf ik op mijn blad.”

Let op: soms staan er nog extra woorden in de ablabs. Deze staan dan in hun gebruikelijke naamvallen zoals je gewend bent. Bijvoorbeeld kan er nog een lijdend voorwerp bij de bijzin horen. Deze staan dan in de accusativus. Kijk maar naar dit voorbeeld, waarin een extra lijdend voorwerp én meewerkend voorwerp zit:

“Magistro explanationem discipulo dato inquisitio agitur.”

“Inquisitio agitur” is de hoofdzin en betekent “de toets wordt gemaakt”. We zien dat er een ablabs is, want we hebben weer een naamwoord en participium in de ablativus (magistro dato). Deze ablativus kan niet door iets anders verklaard worden, dus is het een ablabs! De woorden die tussen magistro en dato staan mag je meenemen in de vertaling van de bijzin. Dit kun je mooi in stap 4 doen! Laten we het stappenplan weer toepassen.

  1. Laten we de bijzin openen met nadat (want dato is een PPP, dus moeten we voortijdig vertalen!)
  2. Dato komt van dare. Dat betekent geven. Het is een PPP, dus het moet voortijdig aan de hoofdzin. De hoofdzin staan in het praesens (passief), dus moeten we 1 stapje terug in de tijd in de bijzin. In het Nederlands kunnen we dat doen met een voltooid deelwoord (dus … heeft gegeven).
  3. Magistro wordt het onderwerp van de bijzin en het betekent leraar.
  4. Tot nu toe hebben we “Nadat de leraar … heeft gegeven, …”. We moeten nu nog explanationem en discipulo vertalen. Explanationem is een accusativus en dus het lijdend voorwerp. Discipulo is hier een dativus, dus het meewerkend voorwerp. We krijgen dan het volgende: “Nadat de leraar uitleg aan de leerling heeft gegeven, …”.
  5. We plakken de hoofdzin erachteraan. We hebben nu de zin juist vertaald, namelijk zo:
    “Nadat de leraar uitleg aan de leerling heeft gegeven, wordt de toets gemaakt.”



 

 

 

Deze uitleg is geschreven door Maurice.

Heb je vragen over dit onderwerp?

Stel je vraag via de app

Chat
Chat

Hulp nodig met je huiswerk?

Loop je tegen een lastige berekening aan of ben je even kwijt of je ‘word’ met een d of een dt schrijft? Meld je nu aan en stuur Mr. Chadd een bericht!

icon-external-link cancel close check cog graduate navigatedown icon-info icon-phone icon-mail icon-chat icon-facebook icon-instagram icon-twitter icon-youtube icon-play icon-eye whatsapp