fbpx

Contact

Neem contact met ons op.

Openingstijden app

Maandag tot en met donderdag: 8:30 tot 22:00 uur
Vrijdag: 8:30 tot 16:00 uur
Zaterdag: 10:00 tot 16:00 uur
Zondag: 10:00 tot 22:00 uur

Bezoekadres

Lopendediep 5
9712 NV
Groningen

KvK: 66929237
BTW: NL8567.56.623.B01
IBAN: NL93 ABNA 0483 1544 31

Praesens en imperfectum

Zoals je misschien al weet, zijn het praesens en imperfectum twee tijden in het Latijn.

praesens en imperfectum
Het praesens vertaal je met de tegenwoordige tijd, bijvoorbeeld zo: ‘Disco.’ – Ik leer. Het imperfectum vertaal je met de onvoltooide verleden tijd, bijvoorbeeldo zo: ‘Discebam.’ – Ik leerde.

Hieronder vind je alles wat je moet weten over het imperfectum!

Stammen
In het latijn vallen de meeste werkwoorden onder 4 stammen. Soms verschillen ze in hoe ze verbogen worden, dus een werkwoord van de ene stam heeft soms een andere vorm dan een werkwoord van de andere stam!

De stammen worden gekenmerkt door een letter. Dit is de letter waarop de stam van het werkwoord eindigt. Je verbuigt werkwoorden door de stam te nemen en er een uitgang aan toe te voegen.

Je hebt de a-stam, met bijvoorbeeld het werkwoord vocare. Wanneer je dit werkwoord vervoegt, eindigt de stam op een a: voca-. Hiermee maak je de verschillende vervoegingen.

Je hebt ook de i-stam, zoals bij audire (audi-).

Dan is er de e-stam, zoals bij monere (mone-).

De laatste stam is de medeklinkerstam, waarbij de stam van het werkwoord op een medeklinker eindigt, zoals bij vincere (vinc-).

Verbuigingen praesens

In het Latijn zijn er 6 combinaties van getal (enkelvoud of meervoud) en persoon (1e, 2e of 3e persoon): ik, jij, hij/zij/het, wij, jullie, zij. Dat is dus net zoals in het Nederlands.

In het Latijn krijgen de werkwoorden een specifieke uitgang per combinatie en per tijd. Deze moet je uit je hoofd leren, want je komt ze in bijna elke zin tegen!

Allereerst kijken hoe de de a-stam verbuigt in het preasens, met de vertaling erbij:

voc-o ik roep
voca-s jij roept
voca-t hij/zij/het roept
voca-mus wij roepen
voca-tis jullie roepen
voca-nt zij roepen
vocare infinitivus; roepen

In het preasens heb je altijd de uitgangen -o, -s, -t, -mus, -tis, -nt. Bij de ik-vorm krijg je ”voco”, omdat de Romeinen “vocao” niet konden uitspreken. Daardoor is de stam daar verkort tot “voc”.

Wil je deze uitgangen makkelijk onthouden? Check dan dit filmpje!

Dit zijn de uitgangen voor de andere stammen:

e-stam i-stam mk-stam
mone-o audi-o vinc-o
mone-s audi-s vinc-i-s
mone-t audi-t vinc-i-t
mone-mus audi-mus vinc-i-mus
mone-tis audi-tis vind-i-tis
mone-nt audi-u-nt vinc-u-nt
monere audire vincere

Let op de extra i of u die wordt toegevoegd in de medeklinkerstam (mk-stam) en op de extra u die audi-u-nt krijgt. Dit heet een bindvocaal. Het is een extra letter om de uitspraak makkelijker te maken. De mk-stam krijgt in de infinitivus geen i, dat hebben alleen werkwoorden uit de i-stam.

Nu kijken we naar de uitgangen van het praesens passief. Weet je niet zo goed meer wat dit is? Check dit artikel!

a-stam e-stam i-stam mk-stam vertaling
voc-or mone-or audi-or vinc-or ik word geroepen
voca-ris mone-ris audi-ris vinc-e-ris jij wordt geroepen
voca-tur mone-tur audi-tur vinc-i-tur hij/zij wordt geroepen
voca-mur mone-mur audi-mur vinc-i-mur wij worden geroepen
voca-mini mone-mini audi-mini vinc-i-mini jullie worden geroepen
voca-ntur mone-ntur audi-ntur vinc-u-ntur zij worden geroepen
vocari moneri audiri vinci geroepen worden

De standaard uitgangen van het passivum zijn dus: -or, -ris, -tur, -mur, -mini en -ntur.

Vormen waar je op moet letten zijn de 2e persoon enkelvoud en de infinitivus van vincere: vinceris heeft de bindvocaal ‘e’, terwijl de 2e persoon ev in het activum een ‘i’ heeft als bindvocaal: vincis. Ook krijgt iedere infinitivus passief uit de mk-stam geen -ri als uitgang.

Imperfectum

De eerstvolgende vorm is het imperfectum. Afhankelijk van de stam, krijgt deze vorm de uitgang -ba-m, -ba-s, -ba-t of -eba-m, -eba-s, eba-t. De uitgangen eindigen in het imperfectum dus altijd op -m, -s, -t, -mus, -tis, -nt.

Activum:

a-stam e-stam i-stam mk-stam vertaling vocare
voca-ba-m mone-ba-m audi-eba-m vinc-eba-m ik riep
voca-ba-s mone-ba-s audi-eba-s vinc-eba-s jij riep
voca-ba-t mone-ba-t audi-eba-t vinc-eba-t hij/zij riep
voca-ba-mus mone-ba-mus audi-eba-mus vinc-eba-mus wij riepen
voca-ba-tis mone-ba-tis audi-eba-tis vinc-eba-mus jullie riepen
voca-ba-nt mone-ba-nt audi-eba-nt vinc-eba-nt zij riepen
(er is geen infinitief in het imperfectum)

Passivum:

a-stam e-stam i-stam mk-stam vertaling vocari
voca-ba-r mone-ba-r audi-eba-r vinc-eba-r ik werd geroepen
voca-ba-ris mone-ba-ris audi-eba-ris vinc-eba-ris jij werd geroepen
voca-ba-tur mone-ba-tur audi-eba-tur vinc-eba-tur hij/zij werd geroepen
voca-ba-mur mone-ba-mur audi-eba-mur vinc-eba-mur wij werden geroepen
voca-ba-mini mone-ba-mini audi-eba-mini vinc-eba-mini jullie werden geroepen
voca-ba-ntur mone-ba-ntur audi-eba-ntur vinc-eba-ntur zij werden geroepen
(er is geen infinitief in het imperfectum)

Let op dat bij de passieve vormen de ‘o’ van ‘-or’ wegvalt bij het imperfectum.
Probeer nu zelf uit te vinden van de volgende vormen waar hij hoort in de rijtjes. De eerste is alvast gegeven. Als je geen woordenboek hebt, kun je de woorden opzoeken op nl.glosbe.com. Dat is een erg handig online woordenboek!

  1. Delebam ———1e persoon enkelvoud imperfectum actief
  2. Terrebamini
  3. Tero
  4. Hilabant



 

 

 

Deze uitleg is geschreven door Maurice.

Heb je vragen over dit onderwerp?

Stel je vraag via de app

Chat
Chat

Hulp nodig met je huiswerk?

Loop je tegen een lastige berekening aan of ben je even kwijt of je ‘word’ met een d of een dt schrijft? Meld je nu aan en stuur Mr. Chadd een bericht!

icon-external-link cancel close check cog graduate navigatedown icon-info icon-phone icon-mail icon-chat icon-facebook icon-instagram icon-twitter icon-youtube icon-play icon-eye whatsapp